otázka  |
odpověď |
|
začněte se učit
|
|
Zewnętrzne procesy rzeźbotwórcze oddziałujące na skorupę ziemską (wywołane np. przez słońce, wodę, wiatr, lód, grawitację). Często wyrównują powierzchnię Ziemi.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Ogół procesów prowadzących do obniżania i wyrównywania wypukłych form terenu. Zachodzi w wyniku wietrzenia, erozji i ruchów masowych.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Proces rozpadu skał na mniejsze fragmenty lub ich rozkładu chemicznego pod wpływem czynników atmosferycznych i organizmów.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Produkt wietrzenia – zewnętrzna część skały o przekształconych właściwościach fizycznych lub chemicznych.
|
|
|
Wietrzenie mechaniczne (fizyczne) začněte se učit
|
|
Rozpad skał na mniejsze fragmenty bez zmiany ich składu chemicznego.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Rozpad skały wywołany naciskiem spęczniałych kryształów soli, które krystalizują i pęcznieją w jej szczelinach (występuje głównie w klimacie suchym).
|
|
|
Wietrzenie mrozowe (zamróz) začněte se učit
|
|
Rozpad skały wywołany powtarzającym się zamarzaniem i rozmarzaniem wody w jej szczelinach. Prowadzi do powstania dużych bloków skalnych (rozpad blokowy).
|
|
|
Gołoborze (rumowisko skalne) začněte se učit
|
|
Nagromadzenie dużych bloków skalnych na stokach górskich, stanowiące efekt wietrzenia mrozowego.
|
|
|
Wietrzenie termiczne (insolacyjne) začněte se učit
|
|
Rozpad skał pod wpływem dużych dobowych wahań temperatury (nagrzewanie i rozszerzanie w dzień, kurczenie w nocy).
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Rozsypanie się skały na pojedyncze ziarna mineralne na skutek nierównomiernego nagrzewania się różnych minerałów.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Odpadanie zewnętrznych, nasłonecznionych warstw skały w postaci płatów lub płyt.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Pęcznienie i kurczenie się skał ilastych pod wpływem zmian wilgotności (nasiąkania wodą i parowania).
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Rozkład skał polegający na zmianie ich składu chemicznego pod wpływem wody, dwutlenku węgla i tlenu.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Rozkruszanie i zmiana składu chemicznego skał spowodowana działaniem organizmów (np. korzeni drzew, zwierząt kopiących nory, kwasów organicznych).
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Przemieszczanie się materiału skalnego lub zwietrzeliny po stoku pod wpływem siły ciężkości.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Odrywanie się i swobodne spadanie pojedynczych okruchów skał na stromych stokach.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Podłużna rynna wyżłobiona w stoku przez spadające i odbijające się od niego okruchy skalne.
|
|
|
Stożek usypiskowy (piargowy) začněte se učit
|
|
Nagromadzenie materiału skalnego u wylotu żlebu.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Nagłe odrywanie się i spadanie dużych mas skalnych. Powstaje po nim blokowisko skalne.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Gwałtowne zsuwanie się zwietrzeliny lub luźnych skał w dół stoku. Tworzy niszę osuwiskową (u góry) i jęzor osuwiskowy (u dołu).
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Szybkie przemieszczanie się zwietrzeliny silnie przesiąkniętej wodą po intensywnych opadach deszczu (traci przy tym pierwotną strukturę).
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Bardzo powolne przesuwanie się zwietrzeliny w dół stoku o małym nachyleniu (objawia się np. wygiętymi dniami pni drzew czy pochylonymi płotami).
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Powolne spływanie powierzchownej, rozmarzniętej i nasączonej wodą warstwy gruntu po głębszej, zamarzniętej warstwie w zimnym klimacie.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Głębokie spełzywanie bardzo grubej, nasączonej wodą warstwy zwietrzeliny w klimacie gorącym i wilgotnym.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Proces rozpuszczania skał (głównie węglanowych, takich jak wapienie) przez wodę zawierającą dwutlenek węgla.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Powierzchniowe, niewielkie podłużne bruzdy wyżłobione na skałach wapiennych przez spływającą wodę opadową.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Grzbiety i wypukłości rozdzielające żłobki krasowe.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Okrągłe zagłębienia terenu powstałe z rozpuszczania skał na powierzchni lub zapadnięcia się podziemnych pustek.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Duże zagłębienia krasowe powstałe z połączenia kilku lejów krasowych.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Wielkie, płaskodenne kotliny krasowe otoczone stromymi wapiennymi zboczami.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Otwór/zagłębienie w ziemi, którym woda opadowa lub rzeka wpływa pod powierzchnię terenu.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Głęboko wcięta dolina rzeczna o bardzo stromych, skałkowych zboczach na obszarze krasowym.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Bardzo wydajne źródło, którym woda z podziemnego ciągu krasowego wypływa na powierzchnię.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Wzniesienia i skałki wapienne, które nie uległy całkowitemu rozpuszczeniu. W wilgotnym klimacie tworzą wysokie wieże nazywane mogotami.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Podziemna pustka w skałach o rozmiarach umożliwiających wejście człowiekowi.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Nacieki krasowe zwisające ze stropu jaskini w kształcie sopli (ich odmianą są rurkowate makarony).
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Nacieki krasowe rosnące od dna jaskini ku górze, powstające z kapiącej wody.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Kolumna skalna powstała w wyniku połączenia się stalaktytu ze stalagmitem.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Nacieki w formie cienkich zasłon lub falbanów narastających na nachylonych ścianach jaskini.
|
|
|
|
začněte se učit
|
|
Osady mineralne i organiczne wypełniające dno i korytarze jaskini.
|
|
|
